Historie

Ontstaan:

Standdaarbuiten is ontstaan door het inpolderen van gebied ten noorden van Oudenbosch en de Mark in 1525 / 1526 onder markies Jan III van Glymes van Bergen op Zoom. In de zuidhoek van deze polder aanvankelijk “Het Land van Standdaarbuiten” geheten werd in 1529 werd het dorp Standdaarbuiten gesticht. Het werd ontworpen als een voorstraatdorp. In 1613 werd het grondgebied uitgebreid met de Mancia-Winterpolder of “Het Nieuwland van Standdaarbuiten” (waardoor “Het Land” veranderde in “Het Oudland”), in 1700 met de Prins Hendrikpolder en in 1765 met de ingepolderde schorren langs de Mooie Keene. Sindsdien had het een oppervlakte van 1338 ha. Zij heeft tot 1795 behoord tot het markizaat van Bergen op Zoom. Daarna, in het begin van de 19e eeuw, werd zij een gemeente.

Standdaarbuiten beschikte over een haven, die echter in de jaren ’60 van de 20e eeuw werd gedempt. Ook kwam er een veerverbinding over de Mark tussen Standdaarbuiten en Oudenbosch. Deze meerde aan nabij de buurtschap Schans. Het veer werd echter in 1839 opgeheven. Toen kwam er namelijk een brug, welke later ook is verdwenen. In 1548 werd een kerk ingewijd.

Er zijn twee verklaringen voor de herkomst van de naam Standdaarbuiten.

De eerste zoekt het bij de Sint Elisabeth vloed in 1421, toen zich ten noorden van het land van Gastel en Baarlebosche buitendijks nieuw land in het water begon af te tekenen. Dit nieuwe land, een grote zandbank, werd aangeduid als ” ’t sant er buyten” of ” ’t sant daer buyten”. Op oude kaarten uit de tweede helft van de 15e eeuw werd deze zandbank reeds beschreven als het Stantderbuyten.

De tweede verklaring is dat een baken voor de scheepvaart een ‘standaert’ werd genoemd. Op de zandbank zou een paal hebben gestaan, die werd aangeduid als een Standaert-buyten.

Het dorp heeft een bewogen geschiedenis achter de rug: in en na 1572 plunderden en brandschatten de Watergeuzen het gebied, in 1760 brandde zo goed als het gehele dorp af en tijdens de bevrijding in 1944 werden zowel Standdaarbuiten als Noordhoek vrijwel geheel verwoest.
Eerste bestaansgrond was en is de landbouw en veeteelt en daaraan gerelateerde ambachtelijkheid. Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw vonden veel mensen werk in de suikerindustrie. Dit duurde tot ongeveer 1920. Toen werd de verwerking van vlas op een meer industriële wijze georganiseerd. Goedkoop vlas uit Rusland en industriële garens betekenden in de loop van de jaren vijftig van de vorige eeuw het einde van een grootschalige vlasindustrie in Nederland.

Veel vlasinrichtingen werden omgebouwd voor de champignonteelt. Standdaarbuiten werd hiervan het centrum voor West-Brabant.

Huidige Gemeente:

Met ingang van 1997 werd de gemeente met Fijnaart en Heijningen, Klundert, Willemstad en Zevenbergen samengevoegd tot de huidige gemeente Moerdijk.

Oprichtingsdatum: 23 januari 1985.

Verenigingsdoel:

 

Het beheren en uitdragen van de heemkunde en cultureel- en historische erfgoed en achtergronden van Standdaarbuiten/Noordhoek en omgeving.

Activiteiten:

Regelmatig uitstapjes met een cultureel/historisch karakter
Meerdere malen per jaar gezellige avondactiviteit met sprekers, taalpuristen, deskundigen op gebied van genealogie, oudheidskunde, verhalen, dialecten, etc. waarbij naast het cultureel-historisch karakter ook gezellig samenzijn van de leden een belangrijk aspect is
Regelmatig houden van thematentoonstellingen over de heemkunde
Openstelling van Heemhuis D’ ouwe school (documentatiecentrum)
Beheer van historisch archief als naslagwerk voor jong en oud
2 maal per jaar uitbrengen van periodiek
Regelmatig uitbrengen van publicaties omtrent diverse uiteenlopende onderwerpen middels de Nieuwsbrief “Sandtloper”
Incidenteel uitgeven van boeken over uiteenlopende thema’s betreffende de oudheidkunde van ons dorp
Deelnemer aan jaarlijkse Kunst- en Cultuurroute binnen de gemeente Moerdijk, middels wisselende exposities in de molen
Lidmaatschap Stichting Brabants Heem
Deelnemer Regionaal Archief West-Brabant (zie: www.regionaalarchiefwestbrabant.nl)

 

 

Copyright © 2020 't SANDT DAER BUYTEN'